Regelmatig schrijf ik voor opdrachtgevers over bedrijven die andere ondernemingen adviseren over de ‘digitale transformatie’, zeg maar de toenemende digitalisering van bedrijfsprocessen, of over bedrijven die zelf in zo’n veranderingsproces zitten.

Het onderwerp leent zich uitstekend voor bedrijven om naar buiten te treden als helpende hand, of als voorbeeld voor anderen. Dat moet wel want wie googelt op ‘digitale transformatie’ vindt zo bijna 350.000 resultaten.

Onlangs besefte ik dat ik zelf in de loop der jaren ook een dergelijke transformatie heb doorgemaakt. Toen ik in 2008 als freelance journalist begon, deed ik bijna alles nog op papier. Dat was ook nodig voor het geval de Belastingdienst ernaar zou vragen. Mijn facturen stuurde ik nog per traditionele post, mijn afspraken hield ik bij in een papieren agenda. Voor mijn administratie bewaarde ik natuurlijk al mijn bonnetjes. En mijn artikelen tikte ik nog standaard in mijn op de pc geïnstalleerde versie van Microsoft Word.

Nu is dat allemaal gedigitaliseerd. Ik verstuur al jaren geen papieren factuur meer. Mijn boekhouding houd ik bij in de cloud en bonnetjes krijg ik ook nog nauwelijks. Alles komt digitaal binnen en gaat er digitaal uit. Die enkele papieren bon die ik krijg, scan ik meteen in want anders kan ik ‘m niet digitaal verwerken.

Verder houd ik alleen nog een digitale agenda bij en mijn teksten schrijf ik nu met een online tekstverwerker omdat ik vanaf elke computer op elke plek toegang tot mijn werk wil hebben. Kortom vrijwel mijn gehele workflow voltrekt zich digitaal.

Tja, soms liggen de voorbeelden van dagelijkse praktijk dichterbij dan je denkt. Ik vermoed dat velen wel dergelijke veranderingen in hun eigen werkomgeving herkennen. Veranderingen gaan vaak geleidelijk, maar de technologische veranderingen gaan de laatste jaren zo snel dat we waarschijnlijk allemaal wel een beetje digitaal zijn getransformeerd.

Zet je wifi uit als je je huis uit gaat. Die tip kreeg ik eens van een ethisch hacker die me liet zien hoe eenvoudig het is om in een hotel in te breken op smartphones van willekeurige hotelgasten.

Als je je wifi- en Bluetooth-functie uitzet voordat je naar buiten gaat, ben je veel minder kwetsbaar voor hackers. En het heeft nog een voordeel. In winkels en in winkelstraten kan je moeilijker gevolgd worden. Sommige supermarkten en andere winkels volgen met behulp van beacons (kleine kastjes die smartphones volgen door signalen uit te sturen en weer op te vangen) de routes die klanten door de winkels lopen.

En zelfs op straat worden we steeds meer gevolgd als we niet uitkijken. Bijvoorbeeld door reclameborden. Clear Channel is een bedrijf dat geld verdient met zogeheten outdoor advertising zoals reclame op bushokjes en in winkelstraten. Dit bedrijf heeft aangekondigd dat ze bepaalde borden in Europese steden gaan plaatsen die gepersonaliseerde advertenties gaan tonen.

Onderzoekers hebben namelijk aangetoond dat ‘de hersenreactie van de consument 18% hoger is bij het bekijken van relevante content op digitale outdoor reclameborden, wat op zijn beurt leidt tot een toename van 17% in de spontane reclameherinnering van de consument’.

Aangepast

Het concept van het slimme reclamebord betekent dat als iemand langs een advertentiezuil loopt, er advertenties kunnen worden getoond die zijn aangepast aan de data die het verkregen heeft van de smartphonegebruiker die op dat moment in de buurt is. Als je dus op je mobiel naar een spijkerbroek hebt gezocht, kan het zijn dat er een jeans-reclame op het bord verschijnt van de H&M (of een andere winkel) die toevallig 300 meter verderop is gevestigd.

De techniek hierachter heet RADARView en moet outdoor reclamecampagnes effectiever maken. Clear Channel maakt daarvoor gebruik van data van andere bedrijven, maar het bord zal niet weten hoe je heet en waar je woont, verzekert het bedrijf.

Overigens beweert Clear Channel in de privacyvoorwaarden dat het geen data verzamelt van jongeren onder de 16 jaar. Hoe ze dat gaan filteren, is mij een raadsel.

Datasets

De borden van Clear Channel zijn ook voorzien van beacons die een locatiesignaal versturen die gedetecteerd kan worden door smartphones. Sommige telefoons kunnen vervolgens verbinding met de beacon in een billboard proberen te krijgen. Vervolgens kan er data worden uitgewisseld.
Die data wordt verzameld via bepaalde code in apps die ervoor zorgt dat de apps gebruikersgegevens kunnen delen, als de gebruiker die app daarvoor toestemming heeft gegeven, aldus Clear Channel. “Die apps creëren datasets die datapartners helpt om consumenten beter te begrijpen en waar mensen in de real world naartoe gaan.” Toch stelt het bedrijf dat al die data anoniem is en dat er geen individuele personen kunnen worden geïdentificeerd, gevolgd of getarget.

Uitwisselen

De techniek zou zelfs voldoen aan de AVG, de strenge Europese privacywetgeving. Dat kan allemaal wel zijn, maar ik vind het toch een prettiger idee dat mijn mobiel niet allerlei gegevens uitwisselt met reclameborden en met listige partijen die daar geld mee verdienen.

Zet je wifi en Bluetooth dus uit als je de deur uit gaat, want de slimme reclameborden komen eraan. Je bent gewaarschuwd.

De Consumentenbond heeft op 7 juli een collectieve aanklacht tegen Facebook aangekondigd, in samenwerking met de Data Privacy Stichting. Wie is die stichting eigenlijk?

Privacy gaat ons allemaal aan, al zijn veel mensen zich daar niet altijd voldoende bewust van. Wie om zich heen kijkt, komt diverse organisaties tegen die opkomen voor onze privacy. Wie zijn al die organisaties eigenlijk?

Om te beginnen is er dus kennelijk de Data Privacy Stichting. Deze stichting lijkt helemaal nieuw opgetuigd te zijn speciaal voor de aanklacht tegen Facebook. De stichting komt nog niet voor in het register van de Kamer van Koophandel (online), maar schijnt gevestigd te zijn in Amsterdam. De domeinnaam is op 28 september 2019 geregistreerd en de website draait op servers van Google in de VS.

Andere partijen in de privacymarkt zijn natuurlijk de Consumentenbond en Bits of Freedom. De Consumentenbond doet uiteraard veel meer dan letten op onze privacy. Ze test ook wasmachines, airfryers en elektrische auto’s en dergelijke.

Bits of Freedom bestaat al vele jaren en wordt in Nederland gehost door XS4ALL. Deze organisatie komt niet alleen op voor onze privacy, maar is daarnaast gericht ook op de vrjiheid op internet in het algemeen. Hoewel die twee onderwerpen vaak aan elkaar verwant zijn.

Privacy First

Verder is er de stichting Privacyzorg, speciaal gericht op zorginstellingen. Daarnaast heb je ook Privacy First, een organisatie die bijvoorbeeld fel tegenstander was van de sleepwet (het op grote schaal aftappen van telefoon- en internetverkeer bij een mogelijke verdenking van een strafbaar feit). Privacy First heeft als doel het behouden en bevorderen van het recht op privacy.

Ook is er een stichting opgericht die zich vrijwillig inzet voor de ontwikkeling en het gebruik van open, privacyvriendelijke en goedbeveiligde ICT. Dit is de stichting Privacy by Design waar ook Bart Jacobs, hoogleraar computerbeveiliging aan de Radboud Universiteit Nijmegen, aan deelneemt.

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

De AVG heeft uiteraard mensen wakker geschud als het gaat om de bescherming van hun privacy. Een van die organisaties die in aanloop naar de invoering van de AVG is ontstaan, is de Stichting AVG voor Verenigingen. Deze stichting helpt verenigingen om te voldoen aan de AVG-regels.

Verder bestaat er ook de Stichting Privacy Nederland. Dit is een wat onbekendere stichting. De man hierachter is ene Romeo Kadir, een man die zicht bezighoudt met zaken die te maken hebben met privacy en databescherming. Kadir is ook de man die het NPKI, Nederlands Privacy Klachten Instituut, heeft opgezet. Dit bestaat ongeveer sinds 2018.

En dan is er het Privacy Waarborg, van de branchevereniging van marketingbureaus DDMA. Het waarborg is een soort sticker die je mag dragen als je als marketingbureau belooft bepaalde privacyregels na te leven. Het Privacy Waarborg is overigens niet officieel erkend als waarborg voor de AVG.

Overheid

Vanuit de overheid is er ook aandacht voor privacy, in de vorm van het Centrum Informatiebeveiliging en Privacybescherming (CIP). Dit is een publiek-private netwerkorganisatie die informatie deelt over onder meer privacybescherming. En last but not least is er de Autoriteit Persoonsgegevens. De waakhond die daadwerkelijk mag optreden als onze privacy wordt geschonden.

Het is dus een aardige warboel van stichtingen en organisaties die zich lijken te bekommeren om onze privacy. Het is goed om in de gaten te houden welke organisatie het beste bij jouw belangen past.